مقدمه
بحران جهانی حافظه رم همچنان فشار زیادی به بازار کامپیوتر وارد می‌کند و مایکروسافت نیز حالا برای مقابله با افزایش شدید هزینه حافظه، به استفاده از پیکربندی‌های ضعیف‌تر روی آورده است. این شرکت در سال ۲۰۲۶ عرضه برخی لپ‌تاپ‌های Surface با تنها ۸ گیگابایت رم را دوباره در دستور کار قرار داده تا قیمت مدل‌های پایه را پایین نگه دارد.
افزایش تقاضای صنعت هوش مصنوعی برای حافظه و زیرساخت‌های مرتبط با آن، یکی از عوامل اصلی فشار بر بازار DRAM و حافظه‌های ذخیره‌سازی محسوب می‌شود. مایکروسافت پیش‌تر حتی ۳۲ گیگابایت رم را برای تجربه آینده‌نگرانه‌تر در بازی‌ها پیشنهاد کرده بود، اما اکنون شرایط بازار باعث شده این شرکت روی بهینه‌سازی ویندوز ۱۱ برای سیستم‌های ۸ گیگابایتی تمرکز کند.
مایکروسافت دوباره لپ‌تاپ‌های ۸ گیگابایتی عرضه می‌کند
مایکروسافت اعلام کرده است که یک مدل میان‌رده از Surface Laptop در سال ۲۰۲۶ با ۸ گیگابایت رم عرضه خواهد شد. این تصمیم در حالی گرفته شده که مدل‌های جدیدتر Surface پیش‌تر حداقل ۱۶ گیگابایت رم داشتند و بازگشت به ظرفیت ۸ گیگابایت، نشان‌دهنده فشار قابل توجه افزایش هزینه حافظه بر قیمت نهایی محصولات است.
مدل ۱۶ گیگابایتی این لپ‌تاپ برای مشتریان تجاری به قیمت ۱٬۴۹۹ دلار عرضه می‌شود و مایکروسافت با ارائه نسخه ۸ گیگابایتی تلاش دارد قیمت پایه دستگاه را کاهش دهد. البته این مدل به دلیل ظرفیت پایین‌تر رم، برخی قابلیت‌های Copilot+ PC را نیز پشتیبانی نخواهد کرد.
چرا قیمت رم تا این حد افزایش یافته است؟
گسترش سریع زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث شده تقاضا برای انواع حافظه، به‌ویژه حافظه‌های مورد استفاده در مراکز داده، افزایش پیدا کند. این مسئله فشار بیشتری بر ظرفیت تولید و زنجیره تأمین حافظه وارد کرده و در نهایت هزینه قطعات مورد استفاده در محصولات مصرفی را نیز افزایش داده است.
مایکروسافت نیز پیش‌تر در مورد شدت این بحران هشدار داده بود. مدیرعامل Xbox اعلام کرده بود که هزینه قطعات ذخیره‌سازی مورد استفاده در کنسول‌ها طی چند ماه چند برابر شده و قیمت حافظه نیز روند مشابهی داشته است.
این شرایط حتی روی بازار کنسول‌ها نیز تأثیر گذاشته است. مایکروسافت از ۱ اوت ۲۰۲۶ قیمت کنسول‌های Xbox را در بازارهای جهانی افزایش داد و دلیل اصلی این تصمیم را افزایش هزینه حافظه و فضای ذخیره‌سازی عنوان کرد.
مایکروسافت ویندوز ۱۱ را برای رم کمتر بهینه می‌کند
یکی دیگر از واکنش‌های مایکروسافت به بحران حافظه، کاهش مصرف رم توسط ویندوز ۱۱ است. این شرکت در حال کار روی مجموعه‌ای از بهینه‌سازی‌هاست تا سیستم‌عامل روی دستگاه‌های مجهز به ۸ گیگابایت رم عملکرد روان‌تری داشته باشد.
مارکوس اش، معاون شرکتی مایکروسافت، اعلام کرده است که تیم‌های مختلف این شرکت روی کاهش Memory Footprint ویندوز ۱۱ کار می‌کنند. این اقدامات بخش‌های مختلف سیستم‌عامل، از رابط کاربری و برنامه‌های پیش‌فرض گرفته تا کرنل و درایورها را شامل می‌شود.
هدف مایکروسافت این است که پیش از پایان سال، بخشی از این بهینه‌سازی‌ها را در اختیار کاربران قرار دهد. در صورت موفقیت، لپ‌تاپ‌های ارزان‌تر با رم کمتر می‌توانند تجربه کاربری قابل قبول‌تری ارائه کنند.
این اتفاق چه تأثیری روی لپ‌تاپ‌های گیمینگ دارد؟
بحران رم تنها به لپ‌تاپ‌های اداری و اقتصادی محدود نمی‌شود. افزایش هزینه حافظه می‌تواند قیمت لپ‌تاپ‌های گیمینگ را نیز بالا ببرد یا شرکت‌های سازنده را به سمت کاهش ظرفیت رم در مدل‌های پایه سوق دهد.
برای گیمرها، کاهش ظرفیت رم تصمیم ساده‌ای نیست؛ زیرا بازی‌های جدید و برنامه‌های پس‌زمینه به منابع بیشتری نیاز دارند. در شرایط فعلی، ۱۶ گیگابایت همچنان نقطه شروع منطقی‌تری برای بسیاری از سیستم‌های گیمینگ محسوب می‌شود و ۳۲ گیگابایت نیز برای کاربرانی که به دنبال عمر مفید بیشتر و اجرای هم‌زمان بازی‌ها و برنامه‌های سنگین هستند، انتخاب مناسب‌تری است.
بنابراین اگر بحران حافظه ادامه پیدا کند، احتمال دارد مدل‌های گیمینگ اقتصادی بیشتری با ظرفیت‌های پایین‌تر عرضه شوند یا قیمت مدل‌های مجهز به رم بالا افزایش پیدا کند.
بحران رم می‌تواند قیمت سخت‌افزار را بیشتر افزایش دهد
شرایط فعلی نشان می‌دهد تأثیر رشد هوش مصنوعی بر بازار سخت‌افزار تنها به کارت‌های گرافیک و پردازنده‌های مراکز داده محدود نیست و زنجیره تأمین حافظه نیز تحت فشار قرار گرفته است.
مایکروسافت یکی از شرکت‌هایی است که به‌صورت مستقیم پیامدهای این وضعیت را در محصولات خود نشان داده است؛ از افزایش قیمت Xbox گرفته تا بازگشت لپ‌تاپ‌های ۸ گیگابایتی و تلاش برای کاهش مصرف رم ویندوز ۱۱.
اگر روند افزایش قیمت حافظه ادامه پیدا کند، کاربران PC و لپ‌تاپ‌های گیمینگ ممکن است در ماه‌های آینده با انتخاب‌های محدودتر و قیمت‌های بالاتری برای مدل‌های مجهز به رم بیشتر مواجه شوند.
